مقدمه
در نظام حقوقی ایران، مسئله ازدواج مجدد مرد از مهمترین عواملی است که میتواند بنیان خانواده را دچار تزلزل کند. بسیاری از زنان با پرسشهایی مانند: «آیا ازدواج مجدد همسر میتواند دلیل محکمهپسند برای طلاق باشد؟» یا «چه حقوقی در صورت ازدواج مجدد مرد برای زن ایجاد میشود؟» روبرو هستند. در این مقاله، به بررسی ابعاد قانونی طلاق به دلیل ازدواج مجدد مرد پرداخته و مستندات قانونی، شرایط لازم، و رویه دادگاهها را تحلیل میکنیم.
کلمات کلیدی اصلی:
طلاق به دلیل ازدواج مجدد، حقوق زن در ازدواج مجدد شوهر، ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی، شروط ضمن عقد، اجازه ازدواج مجدد مرد، اثبات عسر و حرج
ازدواج مجدد مرد در قانون ایران
بر اساس اسلام، مرد میتواند بیش از یک همسر دائم داشته باشد، اما طبق ماده ۱۶ قانون حمایت خانواده مصوب 1353، ازدواج مجدد مرد منوط به وجود شرایط خاصی مانند رضایت همسر اول یا اثبات توانایی مالی و رعایت عدالت است.
ماده ۱۶ – مرد نميتواند با داشتن زن همسر دوم اختيار كند مگر در موارد زير:
۱ – رضايت همسر اول.
۲ – عدم قدرت همسر اول بايفاي وظايف زناشوئي.
۳ – عدم تمكين زن از شوهر.
۴ – ابتلاء زن بجنون يا امراض صعبالعلاج موضوع بندهاي ۵ و ۶ ماده ۸.
۵ – محكوميت زن وفق بند ۸ ماده ۸.
۶ – ابتلاء زن بهرگونه اعتياد مضر برابر بند ۹ ماده ۸.
۷ – ترك زندگي خانوادگي از طرف زن.
۸ – عقيم بودن زن.
۹ – غائب مفقودالاثر شدن زن برابر بند ۱۴ ماده ۸.
???? نکته مهم: ازدواج دوم بدون اجازه دادگاه یا رضایت همسر اول، میتواند برای زن اول ایجاد حق طلاق کند.
دلایل طلاق به دلیل ازدواج مجدد شوهر
در صورتی که مرد بدون رعایت شرایط قانونی اقدام به ازدواج مجدد کند، زن میتواند با استناد به موارد زیر، درخواست طلاق یکطرفه بدهد:
۱. شرط ضمن عقد در عقدنامه
بسیاری از عقدنامههای رسمی شامل شروط دوازدهگانه طلاق هستند که یکی از آنها این است:
«در صورت ازدواج مجدد شوهر بدون رضایت همسر اول، زن وکیل در طلاق است.»
✅ اگر این شرط را امضا کرده باشید، بدون نیاز به اثبات عسر و حرج، میتوانید از دادگاه تقاضای طلاق کنید.
۲. اثبات عسر و حرج
در صورت نبود شرط ضمن عقد، زن میتواند با استناد به عسر و حرج، دادخواست طلاق دهد. طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی:
“هرگاه دوام زوجیت موجب عسر و حرج زن باشد، میتواند به دادگاه مراجعه و درخواست طلاق کند.”
⚖️ ازدواج مجدد مرد بدون اطلاع و رضایت همسر اول میتواند مصداق عسر و حرج باشد، بهخصوص اگر موجب بیعدالتی، آسیب روانی یا بیتوجهی به حقوق مالی و عاطفی زن شود.
مستندات قانونی مربوطه
- ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی: عسر و حرج زن
- ماده ۱۶ قانون حمایت خانواده: شرایط ازدواج مجدد مرد
- ماده ۱۷ قانون حمایت خانواده: عدم ثبت ازدواج دوم، جرم محسوب میشود
- ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی: خودداری شوهر از نفقه یا سو رفتار
- ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی: شروط ضمن عقد و وکالت در طلاق
رویه دادگاه در پروندههای طلاق به دلیل ازدواج مجدد
رویه قضایی نشان میدهد که اگر زن بتواند ازدواج دوم مرد را اثبات و تأثیر منفی آن بر زندگی مشترک را به دادگاه نشان دهد، دادگاه با احراز عسر و حرج یا اجرای شرط ضمن عقد، رأی طلاق صادر میکند. ارائه مدارک مانند سند ازدواج دوم، شهادت شهود، یا پیامک و مدارک مالی میتواند در روند پرونده مؤثر باشد.
مدارک لازم برای ارائه به دادگاه
- تصویر عقدنامه و شروط ضمن عقد
- کپی سند ازدواج دوم مرد (در صورت ثبت)
- پیامکها، گواهی پزشکی یا روانشناسی (برای اثبات فشار روحی)
- شهادت شهود یا مدارک اثبات بیعدالتی یا ترک انفاق
- دادخواست طلاق با استناد به مواد قانونی مرتبط
نتیجهگیری
ازدواج مجدد همسر بدون رضایت زن، اگرچه از دید قانون مدنی ایران ممکن است مشروع باشد، اما در بسیاری از موارد میتواند مبنای قانونی و محکمهپسندی برای درخواست طلاق از سوی زن فراهم کند. اگر شرط ضمن عقد وجود دارد یا عسر و حرج زن قابل اثبات است، قانون در این زمینه از حقوق زن حمایت میکند.
???? پیشنهاد حقوقی: پیش از اقدام قانونی، با یک وکیل خانواده مجرب مشورت کرده و مستندات لازم را جمعآوری کنید.
نمونه دادخواست طلاق به علت ازدواج مجدد شوهر
ریاست محترم دادگاه خانواده
با سلام و احترام
اینجانب، ……………………، فرزند …………………، دارای شماره شناسنامه …………، صادره از …………، متولد …………، ساکن …………………………………………………، به استحضار میرسانم:
با خوانده، آقای ………………… فرزند ………………، به موجب عقدنامه شماره ………… مورخ …………، صادره از دفترخانه رسمی شماره ………… شهرستان …………، عقد دائم زوجیت بستهام و تاکنون نیز در رابطه زوجیت با ایشان بودهام.
با کمال تأسف، اخیراً مطلع شدهام که خوانده بدون اخذ رضایت و اطلاع اینجانب، مبادرت به ازدواج مجدد با زنی دیگر نموده و ازدواج دوم خود را به صورت رسمی به ثبت رسانده است. این اقدام خوانده باعث ایجاد آسیبهای جدی روحی، روانی و خانوادگی برای اینجانب شده و ادامه زندگی با ایشان برایم غیرقابل تحمل گشته است.
دلایل و مستندات دادخواست:
- ازدواج مجدد بدون رضایت زوجه اول، برخلاف بند دوم شروط ضمن عقد نکاح میباشد که به موجب آن، در صورت ازدواج دوم بدون رضایت زن، وی وکیل در طلاق میگردد.
- همچنین این اقدام مصداق بارز عسر و حرج موضوع ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی است، زیرا ادامه زندگی برای اینجانب با وجود نقض حقوق خانوادگیام، غیرممکن شده است.
- خوانده پس از ازدواج دوم، از ایفای برخی حقوق قانونی مانند نفقه، توجه عاطفی، رعایت عدالت و وفاداری زناشویی خودداری کرده است.
درخواست:
با استناد به بند ۱۲ شروط ضمن عقد نکاح، مواد ۱۱۳۰ و ۱۱۱۹ قانون مدنی، و همچنین با توجه به ازدواج مجدد بدون رضایت زوجه، تقاضای صدور حکم طلاق به درخواست زوجه و صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را دارم. همچنین در صورت تمایل دادگاه، آمادگی ارائه مستندات (از جمله سند ازدواج دوم خوانده) و شهادت شهود را دارم.
با احترام
نام و نامخانوادگی زوجه
امضاء
نکات مهم:
پیشنهاد میشود حتماً با وکیل خانواده مشورت کرده و نسخهای از عقدنامه را به دادخواست پیوست کنید.
اگر شرط وکالت در طلاق در عقدنامه دارید، نیازی به اثبات عسر و حرج نیست.
در صورت نبود شرط، باید مدارک کافی برای اثبات آسیب روحی یا عدم رعایت عدالت ارائه دهید.
سؤالات متداول
آیا زن بدون داشتن شرط ضمن عقد هم میتواند به دلیل ازدواج دوم مرد طلاق بگیرد؟
بله، در صورت اثبات عسر و حرج
آیا ازدواج دوم بدون اجازه دادگاه، جرم است؟
در صورت عدم ثبت رسمی و نقض قوانین حمایت خانواده، بله.
آیا مرد میتواند بدون اطلاع همسر اول ازدواج کند؟
خیر، این امر میتواند تبعات کیفری و حقوقی برای مرد داشته باشد.
